By 
This post is also available in: English (Angle) Español ( Panyòl)
Nan kòmansman mwa oktòb, vil mòn San Cristóbal de las Casas nan Chiapas, Mexico, te plen ak bri plizyè santèn vizitè ansanm ak sant kafe ki fèk griye. Somè Kafe Fanm Ap Dirije 2025 la, yon evènman benefisyè Fondasyon W.K. Kellogg (WKKF) Bean Voyage te òganize, te rasanble plis pase 300 fanm pwodiktè, griyè kafe, barista ak achtè ki soti toupatou nan kontinan Amerik yo, Azi ak lwès Lafrik pou selebre fanm k ap transfòme endistri kafe mondyal la.
Pandan twa jou, somè a te yon espas pou pataj ak selebrasyon. Fanm yo te rakonte istwa ki soti nan chak etap nan vwayaj kafe a, depi nan moun k ap plante grenn nan montay ki gen bwouya rive nan moun k ap sèvi tas nan kafeterya ki chaje moun. Yo te kreye somè a pou mete vwa yo nan mitan, onore eksperyans yo epi mete limyè sou yo kòm ekspè nan endistri a k ap pouse chanjman ki gen sans—yon apwòch ki ra nan sektè kafe mondyal la.
“Nou la pou selebre nou tout ak gwo kado nou pote bay mond lan atravè kafe nou, devosyon nou ak travay di nou,” se sa SungHee Tark, kofondatè ak Direktè Jeneral Bean Voyage, te di nan diskou byenvini li pou patisipan yo.
Depi nan grenn rive nan tas: Fanm k ap defini avni a
Oratè yo nan somè a te pataje jan fanm yo travay di nan kafe depi plizyè jenerasyon men yo pa t jwenn rekonesans pou lidèchip yo. Yo te mande pou yon endistri ki pi jis ki ede fanm jwenn fòmasyon ak sipò yo bezwen pou pran swen tèt yo, fanmi yo ak kominote yo.
Plis pase yon douzèn atelye te eksplore sijè tankou pratik agrikòl ki pwoteje lanati, jesyon koperativ, fè maketin kafe sou plan entènasyonal ak amelyore kalite grenn. Mesaj la nan tout sesyon yo te klè: kafe se yon pati nan kilti, epi yon ekspresyon lanmou ak swen moun genyen pou tè yo ak kominote yo.
Reprann orijin
Lòt tèm ki te gen anpil fòs nan tout somè a se te kesyon sa yo: Ki kote kafe soti e ki moun ki benefisye de li? Pandan plizyè syèk, sistèm kolonizasyon ak eksplwatasyon te fòme kafe. Moun ki te plante kafe a te resevwa yon ti kras nan pwofi a san okenn rekonesans. Men nan Chiapas e pi lwen toujou, fanm ki plante kafe ap reprann sans li. Yo lye “orijin” non pa ak pwofi, men ak teritwa zansèt, tradisyon ak idantite.
“Ann chanje istwa a pou nou trete moun, tè, plant ak tout ekosistèm nan pa kòm resous men kòm sous lavi,” se sa Greta Spota Diericx, fondatè Nabesta, yon òganizasyon ki kolabore ak plantè kafe, te di.
Fè estabilite grandi, soutni tè a
Nan montay yo ozanviwon San Cristóbal, kominote Endijèn yo ap plante kafe depi lontan nan ekilib ak lanati. Kafe òganik ki grandi anba lonbraj se plis pase yon rekòt pou lajan—li ede fanmi yo jwenn estabilite ekonomik pandan y ap pran swen tè ki ozanviwon yo. Sa vrè sitou pou fanm kiltivatè k ap dirije koperativ kominotè yo.
Anpil nan fanm sa yo ap restore tè ki andomaje tou, y ap replante forè epi y ap transmèt metòd agrikilti dirab bay pitit yo.
Aprann goute pwòp kafe pa yo
Anvan somè a te kòmanse, Proasus, yon lòt benefisyè WKKF, te òganize yon degistasyon kafe espesyal—oswa “cupping”—pou fanm ki plante kafe ki soti Aldama, yon pwovens mòn ki anviwon de zè distans. Pou anpil nan yo, se te premye fwa yo te goute pwòp kafe pa yo. Yo te aprann rekonèt nòt floral, nwazèt ak fwi griyè yo ak konsomatè yo ap chèche, epi pran fyète nan ladrès ki nesesè pou devlope gou sa yo.
“Èske nou panse n ap rekonèt pwòp kafe pa nou?” se sa Octavio Ruiz Cervera, fondatè Tostadora de Cafés Extraordinarios e yon patnè pwòch Proasus, te mande. Anpil fanm te souke tèt yo pandan ti ri dous te plen lè a. “Nou goute san sik oswa aditif pou gou yo rete pi. Nou renmen kafe nou an epi nou panse n ap renmen l tou.”
Eksperyans sa a te montre jan aprann sou kalite ede kiltivatè yo pran konfyans e negosye pi bon pri nan mache a.
Tas plen ak posibilite
Lè somè a t ap fèmen, sant kafe Chiapas la te plen sal la yon dènye fwa. Fanm yo te pataje ri ak plan pou plis kolaborasyon e plis rekonesans pou travay fanm ap dirije.
Pou yo, kafe pa sèlman yon pwodwi. Li reprezante yon pon koneksyon ant moun ak planèt, pase ak avni, plantè ak moun k ap bwè. Nan Chiapas, fanm k ap vide istwa jistis ak espwa yo nan chak tas ap bati pon sa a.
Somè a te fini ak yon envitasyon Flor Eva Pérez Cuevas, yon plantè ki fè pati Proyecto Mixteca Sustentable, te fè pou tout moun leve vwa yo ak lajwa. Aklamasyon ak rèl te fè eko nan sal la epi soti nan vil la.
Cuevas te souri epi di: “Nou pa souvan gen okazyon pou pataje vwa nou. Se sa ki te manke.”
Resous:
- Rapò Somè Kafe Fanm Ap Dirije Bean Voyage (Bean Voyage Women Powered Coffee Summit) an anglè ak an panyòl
- Somè Kafe Fanm Ap Dirije (Women Powered Coffee Summit)
Kredi foto imaj an tèt la: @ivacaminando
Comments